Het energieherstelplan

Bron: boek van Marijke de Waal-Malefiet

Ontstaan van een uitgeputte leverenergie

· onevenwichtig eetpatroon (jarenlang vegetatief of veganistisch eet, macrobiotisch eetpatroon,

voedselovergevoeligheid, jarenlang streng dieet, jarenlang maag- en/of darmklachten heeft, chronische verstopping of diaree, ziekte van Chrohn, colitis ulcerosa en coeliakie

· emotionele conflicten, besluiteloosheid, onvoldoende assertiviteit, het niet uiten van boosheid, woede, frustratie

· onvoldoende rust en slaap, te laat naar bed gaan, te veel stress

· groot bloedverlies, bij heftige menstruatie, operaties en bevallingen

Leverenergie-vreters

· alcohol, chocola, cola, koffie etc.

· scherpe kruiden en specerijen zoals kerrie, pepers, sambal etc.

· zoute producten zoals gerookt vlees, zoutjes, kant-en-klare sauzen of soepen, gefrituurde snacks etc.

Ontstaan van een leverstagnatie

· te veel of onjuiste voeding

(vetrijke producten zoals chips, gebak, koek, worst etc. / zuivelproducten zoals melk, kaas, yoghurt / gefrituurde of hard gebakken producten zoals pata, gebraden vlees en tosti / veel zure producten zoals azijn, augurken, zure haring en sinaasappelsap vetsplitsende enzym lipase nodig

· overbelasting met leverbelastende stoffen

alcohol, additieven (E-nummers), koffie, medicijnen, anticonceptiepiel, bestrijdingsmiddelen, giftstoffen uit de darmen, roken etc.

· tekort aan leverversterkende stoffen

onbalans in de darmflora, zwakke vertering, eetstoornissen

voor fase 2 zijn biotransformatie aminozuren tauringe en cysteïne en B 12 nodig

· mentale of emotionele spanningen

niet uiten van gevoelens (opkroppen) boosheid, frustratie, ergernis, zich geremd voelen in de uitvoering van plannen of in creativiteit, machteloosheid, gevoel geen grip op de situatie te hebben

· te weinig lichaamsbeweging, hierdoor vaak koude handen en voeten

- voorafgaande heeft men een uitgeputte leverenergie

- een slecht op elkaar afgestelde fase 1 en 2 lijdt tot ophoping van tussenproducten in de lever zuur heeft - - - samentrekkende werking en verergert een leverstagnatie

- klachten verergeren bij spanningen en boosheid en verminderen bij lichaamsbeweging (wandelen, sporten)

en massage

- bij vrouwen ca. 1 week voor de menstruatie prikkelbaarheid, gespannen, gezwollen of pijnlijke borsten,

vocht vasthouden in de buik, buikpijn, verstopping, trage stoelgang, hoofdpijn met een drukkend gevoel

Ontstaan van leverhitte

· een verkeerd voedingspatroon

sterk verwarmende voedingsmiddelen (alcoholische dranken, scherpe kruiden en specerijen, rood vlees lams en paardenvlees, gerookte en gegrilde producten, sterk gezouten voeding, rookvlees gerookte zalm en roken) droogt het lichaam te veel uit

· een aanval van micro-organismen zoals bacteriën of virussen leidt tot acute infecties/ontstekingen en/of klimatologische omstandigheden zoals tropische temperaturen

· het inhouden van boosheid, irritatie en frustratie

gevoelens van vrijheidsbeperking: niet kunnen doen wat en hoe je het wilt / ondermijning van het gezag als bijv. leidinggevende, ouder etc. / verlies van de concurrentiestrijd

- uit zich door klachten die gepaard gaan met veel roodheid, hitte, koorts en acute ontstekingen

Ontstaan van een verzwakte verteringsenergie (pancras)

· te veel of verkeerd voedsel, alcohol, koffie, nicotine, kunstmatige toevoegingen, vet en zoet voedsel (zoetstoffen), medicatie (o.a. pijnstillers zoals aspirine en diclofenac, laxeermiddelen, antibiotica, maagzuurremmers),

· voedselinfectie door salmonella (rauw ei, kip, varkensvlees) Campylobacter jejuni (kip) Clostridium perfringens ( gevogelte, vis, vlees) en Listeria (rauwkost, zachte rauwmelkse kaas, gerookte zalm) voedselvergiftigingen door Staphylococus aureus (gebak, salades, vla, vleeswaren) is resistent tegen antibiotica en Bacillus cereus (pudding, rijstgerechten, sauzen, soepen, vlees)

· emotionele oorzaken, piekeren over problemen in de familie, ruzies of andere situatie waarbij de vrede of harmonie verstoord is, spanningen, emotionele verwaarlozing, langdurige ziekte of hulpbehoevende ouders, partner of kind, meerdere sterfgevallen in kortere tijd meemaken, zwaarwegende geheimen meedragen, seksueel misbruik of bedreigingen, mishandeling, geweld

· overprikkeling zoals snelle veranderingen, overvloed aan informatie, mentale overactiviteit, geregeld overwerken, lange studie- of vergaderuren

Verzwakte verteringenergie leid tot wildgroei van schadelijke micro-organismen in de darmen (schimmels en parasieten), luchtweginfecties en overmatige slijmvorming in keel, neus en longen

Vroege symptomen die aan Pancreas-verteringsproblemen doen denken zijn:

· winderigheid en opgeblazen buik die een ½ uur na het eten ontstaan

· hoorbaar 'gerommel en geborrel' in de buik

· een vol gevoel in de maag en darmen alsof het eten 'blijft hangen' en niet verder gaat

· stinkende ontlasting met veel gassen en onverteerde etensresten

rotte eierenlucht duidt op slechte vertering van de eiwitten

zuurruikende ontlasten en veel gasvorming duiden op een slechte vertering van koolhydraten

plakkerige ontlasting duidt op een slechte vetvertering van vetten

· massieve 'explosieve' stoelgang (met veel gaskanallers)

· schuimende ontlasting met veel slijmproppen

· onduidelijke en vage buikklachten, zoals krampen, steken, een zwaar zompig gevoel, een bolle, uitpuilende buik

· pijn rond de navel, die steeds meer uitstraalt naar de bovenbuik

· slecht kunnen verdragen van alcohol, graanproducten (vooral van tarwe) koffie, gebakken vet, histaminerijke producten zoals ananas, noten, bepaalde kaas- en vissoorten en zuurkool

Kan de maag niet optimaal maagzuur produceren en de pancreas zijn enzymen niet voldoende aanmaakt dan stagneert het eten en gaat het bovenin 'verrotten'. Dit leidt tot zuurbranden met soms een zogenaamde 'reflux' tot gevolg.

Volgende producten verzwakken de verteringsenergie

· vetrijk voedsel: boter kaas, mayonaise, volle melkproducten, noten(pasta), olie, pinda's, pindakaas, room, vet vlees, ijs

· producten de gebakken of gefrituurd zijn: gebakken aardappelen, chips, gebak, koek, patat, gebakken vlees

· zuivelproducten, vooral van koemelk, zoals kaas, karnemelk, melk, yoghurt room, vla etc.

· frisdranken, vruchtendranken, vruchtensap

· ijskoude dranken, dranken met ijsklontjes, ijs

· te veel rauwkosten, salades, rouwe groenten

· te veel fruit, vooral banaan, grapefruit kiwi, mandarijn, meloen, sinaasappel

· tarwe en producten van tarwemeel zoals brood, crackers, pasta, pizza

· suiker en andere zoetmiddelen zoals agavesap, ahornsiroop, chichoristroop, dextrose, diksap, fructose, glucose, invertsuiker, moutstroop, sucrose, vruchtensuiker

· kunstmatige zoetmiddelen zoals aspartaam, acesulfaam-K, cyclamaat, lactitol, mannitol, sacharine, sorbitol en sucralose

Thermische uitwerking van voedingsmiddelen, medicijnen, kruiden en vitaminepreparaten

· verwarmende werking

voedingsmiddelen met een scherpe, pittige en zoete smaak

stoofschote, gegrilde vis, gerechten met pittige kruiden en specerijen, koffie, cacao en alcohol, kaneel, kerrie, nootmuskaat, peper, lamsvlees, pompoen, ui, wortel, suiker, honing

ð houden kou buiten, stimuleren het transport van energie en vloeistoffen door het lichaam, waardoor de weerstand op peil blijft

ð manier van klaar maken: in de oven, stoven, grillen, bakken en braden

· afkoelende werking

voedingsmiddelen met een zure, bitter of zoete smaak en water- of vetrijk

groenten en fruit (vooral salades en rauwkosten, andijvie, komkommer, selderij, zwarte bonen, zwarte bessen blauwe druiven en citrusfruit), frisdranken, koud water, ijs, vruchtensappen en zuivelproducten

ð maken het lichaam koelen en zorgen voor rust en opbouw van het lichaam

ð manier van klaar maken: (beetgaar) kokoen of stomen en blancheren

ð bij ontstekingen en infecties (hitteprocessen) antibiotica, corticosteroïden, NSAID's (ontstekingremmers) vitamine C en echinacea

Signalen die kunnen wijzen op een te verkoelende voeding zijn:

· binnen een uur na de maaltijd koud en moe worden

· slijmvorming in de keel of neus na de maaltijd

· binnen enkele uren of de volgende dag dunne, brijachtige ontlasting met een weinig sterke geur

Essentiële vetzuren

· kan het lichaam niet zelf maken

· zijn belangrijk voor de vetoplosbare vitamines A, D, E en K

· voor de opbouw en het functioneren van de levercelmembranen

· het wegwerken van bepaalde stoffen (oxidatieproducten) die vrijkomen bij de fase 1 van de biotransformatie in de lever

hiervoor worden diverse vitamines, mineralen en omega 3 en 6 vetzuren benodigd

· het afremmen van ontstekingsreacties omega 3 vetzuren remmen ontstekingsreacties

· het activeren van de galafgifte vanuit de galblaas in de darmen

· het reguleren van de choleserolhuishouding balans tussen omgea 3,6 en 9 vetzuren

· het reguleren van de prostaglandinesynthese (prostaglandines type 2, tromboxanen type 2 en leukotriënen type 4 en 5), dit systeem speelt een rol bij de afweer, bloeddruk, bloedstolling, prikkeloverdracht in het zenuwstelsel en de hersenen, zuurstofafgifte aan de cel en de celdeling, ontstekingen, spiersamentrekkingen

Maak gebruik van ongeraffineerde olijfolie extra viérge of extra virgine

Te veel omega 6 vetzuren leidt tot een grotere ontstekingsgevoeligheid

Groep	Naam Vetzuur	Zit in
Omega 3 vetzuur 2 gram per dag EPA + DHA: 450 mg per dag visoliecapsules	Alfa-linoleenzuur (ALA) Eicosapentaeezuur (EPA) Maak het lichaam ook zelf uit ALA Docosahexaanzuur (DHA) Maakt het lichaam ook zelf uit EPA	Walnoten olie, 2 theelepels Walnoten 30 gram Hennepzaadolie, 3 theelepels Lijnzaadolie, 1 theelepel Soja (olie), Vette vis Zeewier Vette vis Zeewier
Omega 6 vetzuur 4 gram per dag	Linolzuur (LA) Gamma-linoleenzuur (GLA) Maakt het lichaam ook zelf uit linolzuur	Zonnebloempitten(olie) Zonnebloemolie, 0,5 eetlepel Saffloerolie, 0,5 eetlepel Mäiskiemolie, 1,5 eetlepel Sesamolie** 1,5 eetlepel Walnoten(olie) Soja (olie) Teunisbloemolie, 1 theelepel Borageolie, 1 theelepel Zwarte bessenolie, 0,5 theelepel
Omega 9 vetzuur Per dag	Oliezuur	Olijfolie, 1 eetlepel Sesamolie**, 1,5 eetlepel Pinda (olie) Raapzaadolie High oleic zonnebloemolie

** maximaal 1,5 theelepel per dag

Signalen van te hoog en/of verkeerd vetgebruik:

· zwaar gevoel in armen en benen

· algemeen zwaar, sloom, zompig gevoel

· opgezette buik, blok-beton gevoel, misselijkheid, verstopping

· onvolledige darmlediging of brijachtige ontlasting (evt. met slijm)

· moeilijk uit de wc-pot weg te spoelen ontlasting

· (vettig) slijm in de mond, keel of neus

· "wattehnhoofd', duf gevoel in het hoofd

· vocht vast houden (oedeem)

Ontstaan van een verzwakte reserve-energie (bijnieren)

· voute eetgewoonten, teveel eten, grote hoeveelheden stimulerende producten (alcohol, cola, koffie, nicotine etc.), grote hoeveelheden van dierlijke producten (kaas, meld, vlees etc.) te veel zout en zoutrijke producten (kant-en-klare sauzen en soepen, zoutjes, vleeswaren, kaas etc.)

· door bijna alle chronische ziekten, bestralingen, chemotherapie, overbelasting van lever en spijsvertering

· emotionele stressfactoren, ingrijpende veranderingen zoals operatie, ziekte, traumatische ervaringen (abortus) etc.

De reserve-energie is opgebouwd uit:

· wat het lichaam via de ouders bij de geboorte meekrijgt

· wat word opgenomen uit goede voeding

· wat wordt bijgetankt door rust/ontspanning en slapen

· wordt gevormd uit een rustgevend en een activerende reserve-energie

Ze dient voor speciale (nood)situaties zoals bij groei, stress, verwondingen, ziekte en zwangerschap.

Ze is betrokken bij volgende belangrijke processen:

· het functioneren van de geslachtsorganen en de seksualiteit, de menstruatiecyclus, vruchtbaarheid en zwangerschap

· de waterhuishouding via de nieren en de blaas

· de botstofwisseling en de conditie van alle botten, gewrichten en het gehoor

· de stofwisseling, specifiek de productie van warmte en energie

· het stress-regulatiesysteem, de reactie op lichamelijke en geestelijke stressfactoren zoals kou, grote lichamelijke inspanning,

Symptomen van een uitgeputte reserve-energie

· angsten

· gewrichtsklachten vooral van de knieën en onderrug, pijn in de lendenen

· kouwelijkheid

· zwarte wallen of kringen onder de ogen

· onregelmatige menstruatie (weinig bloedverlies), uitblijven van de menstruatie

· osteoporose (botontkalking) artrose

· verlies van seksuele belangstelling, impotentie, onvruchtbaarheid, overmatige seksuele activiteit

· chronische vermoeidheid

· vroegtijdige veroudering bij volwassenen (rimpels, grijs haar, haaruitval, verlies van tanden en kiezen e.d.)

· vocht vasthouden, gewichtstoename of gewichtsafname

· alle klachten die verergeren of optreden in de winter zoals een winterdepressie

· sterke zoutbehoefte (drop, zoutjes, soep e.d.)

Rustgevende reserve-energie (nier yin):

· is een opbouwende energie

· is nodig om het zenuwstelsel tot rust te brengen

· is nodig om geestelijk tot rust te komen

· voorziet de gewrichten, hersenen, zenuwen, geslachtsorganen en tanden van voedingsstoffen

Rustgevende reserve-energie raakt vooral uitgeput door:

· te veel koffie, cola, chocola, alcohol, scherpe specerijen

· roken, drugs (XTC, hasj etc.)

· overmatige lichamelijke inspanning zoals bij topsport, zwaar lichamelijk werk (bouwvakker) weinig nachtrust of te laat naar bed gaan (na 22.00 uur)

· overmatige seksuele activiteit

· overmatige geestelijke inspanning (mentale over-activiteit) zoals het veel of laat in de avond werken met de computer, veel vergaderen studeren

· nervoxiteit

· onvoldoende ontspanning

· veel reizen

· langdurige koorts

· groot bloedverlies door een ongeluk, operatie, bevalling, vleesboom etc.

Symptomen van een verzwak rustgevende reserve-energie

· angst

· hoge bloeddruk

· duizeligheid

· flushes, opvliegers, gevoel van hitte van binnen

· onregelmatige menstruatie of geen menstruatie

· droge mond en keel

· onrust, nervositeit

· oorsuizing (lage toon), doofheid, overgevoelig voor geluid

· osteoporose en artrose

· zwakke onderrug

· slapeloosheid: moeilijk in- of doorslapen, (vaak wakker, dan weer kort doorslapen)

· vermoeidheid, vooral aan het eind van de middag

· sterke zoutbehoefte

Activerende reserve-energie (nier yang):

· zorgt ervoor dat het lichaam warm blijft

· zorgt ervoor dat energie in de cellen verbrandt worden

· zorgt ervoor dat vocht en afvalstoffen via de blaas afgevoerd wordt

Activerende reserve-energie raakt uitgeput door:

· jarenlang lijnen, eetstoornissen

· langdurige verteringsproblemen

· gebruik van te veel verkoelende producten zoals rauwkost, salades, melkproducten, citrusfruit en koude dranken

· te weinig lichaamsbeweging

· wonen en/of werken in een koude, vochtige omgeving

· veelvuldig gebruik van medicijnen zoals antibiotica, corticosteroïden (prednison) en ontstekingremmers (aspirine, paracetamol en Ibuyprofen)

· eenzaamheid

· jarenlange ziekte

Symptomen van een uitgeputte activerende reserve-energie

· slechte bloedsomloop

· depressie, moedeloosheid

· chronische diaree of slappe ontlasting, geurloos

· koude, pijnlijke onderrug en onderbuik

· klachten worden erger door kou en vermoeidheid

· klachten worden beter door warmte, massage en yoga

· het heel koud hebben (tot op het bot koud)

· koude, slappe knieën

· onregelmatige menstruatie (vooral te late menstruatie, weinig bloedverlies

· overgewicht

· vaak plassen of juist heel weinig plassen

· veel vocht vasthouden over het hele lichaam

· trage schildklierfunctie

· chronische vermoeidheid

Ingrijpende stressfactoren

· dood van je partner

· echtscheiding of einde van een duurzame relatie

· stoppen met een verslaving (drugs, alcohol, roken, medicijnen, snoep, junkfood)

· dood van een naaste (familielid

· ongeluk of ziekte (wat je zelf overkomt)

· huwelijk of samenwonen

· ontslag, werkeloosheid, arbeidsongeschiktheid, financiële bijstand

· verzoening met (ex)partner of (ex)minnaar

· (vroegtijdig) pensioen

· verandering in gezondheidssituatie van een familielid (zowel beter als slechter)

· zwangerschap

· seksuele moeilijkheden

· een geboorte in je directe familiekring

· veranderingen op je werk (reorganisatie, nieuwe leiding, nieuwe functie, promotie, degradatie)

· verandering van je financiële situatie (zowel beter als slechter)

· dood van een goede vriend(in)

· verandering in het aantal ruzies met minnaar of partner (zowel meer als minder)

· aangaan van hoge hypotheek of grote lening

· verandering in de hoeveelheid verantwoordelijkheid op je werk of thuis

· afwijkend waak-slaapritme (bijv. werken in ploegendienst of nachtdienst)

· kinderen die (voor het eerst) uit huis of naar school gaan, opvoedingdingsproblemen

· pesterijen of bedreigingen

· moeilijkheden met je schoonfamilie

· bijzondere persoonlijke prestaties

· mogelijkheden met je meerdere op je werk

· verhuizen, veel sporten, topsport, zwaar fysiek werk verrichten (bijv. verbouwen)

· met een nieuwe hobby beginnen of een oude opgeven

· veranderingen in je sociale activiteiten

· aangaan van middelgrote hypotheek of lening

· verandering in je slaapgewoonten

· veranderingen in het bezoeken van je familie (vaker of minder vaak)

· vakantie

· Kerstmis

· kleine overtredingen (bijv. verkeersovertredingen e.d.)

· (dagelijks) reizen, zoals 'pendelen', zakenreis, vakantie e.d.